Open jeugdwerk

Nina Mertens over men­stru­a­tie­ar­moe­de in het open jeugdwerk

8 mrt. 2022
Vrouwendag nina versie 2

We maken gebruik van deze Internationale Vrouwendag om een belangrijk onderwerp in de kijker te zetten: menstruatiearmoede. Menstruerende jongeren moeten soms hun vrijetijdsbesteding, zoals naar hun plaatselijke jeugdwerking gaan, aanpassen of afzeggen door geen toegang te hebben tot hygiënische producten. Wil jouw open jeugdwerking meestrijden tegen menstruatiearmoede? Hier lees je alvast hoe dat bij Jeugdhuis Den Bokal wordt aangepakt.

Caritas toonde in 2019 aan dat 1 op de 8 menstruerende jongeren in Vlaanderen soms niet genoeg geld heeft om maandverband/tampons te kopen, of zelfs geen toegang heeft tot deze producten. BruZelle, een organisatie die strijdt tegen menstruatiearmoede definieert menstruatiearmoede als het niet of moeilijk aan beschermingsproducten geraken voor mensen die hun maandstonden krijgen. Dit zorgt ervoor dat sommige jongeren hun vrijetijdsbesteding moeten aanpassen of afzeggen. Menstruatiearmoede is daarom een belangrijk onderwerp waar we op de Internationale Vrouwendag extra aandacht aan willen besteden. Zo kunnen we samen drempels voor menstruerende jongeren verlagen.

Jeugdhuis Den Bokal heeft al initiatief genomen om de strijd tegen menstruatiearmoede aan te gaan. Nina Mertens werkt als coördinator jeugd op de dienst Samen Leven in Liedekerke en daarnaast is ze penningmeester in JH Den Bokal en lid van de RaaT van Formaat, een belangrijke adviesgroep van Formaat. Zij bracht menstruatiearmoede op de agenda van de RaaT nadat er in Schotland een wet werd goedgekeurd om menstruatieproducten gratis aan te bieden. De mediabelangstelling voor de wet zorgde ervoor dat ze meer en meer dingen opzocht over menstruatiearmoede. Zo botste ze op het rapport van Caritas Vlaanderen over menstruatiearmoede. Het onderzoek toonde aan dat in Vlaanderen 12% van de meisjes tussen 12 en 25 jaar wel eens te weinig geld had om menstruatieproducten te kopen. 5% van de Vlaamse meisjes blijft al eens weg van school en ongeveer 4% past vrijetijdsplannen aan. Hierbij maken we wel de kanttekening dat het onderzoek specifiek over meisjes gaat, en niet over alle menstruerende jongeren. “Dat menstrueren zo’n invloed heeft op het leven van jonge vrouwen vond ik zeer opmerkelijk, waarschijnlijk omdat ik me zelf nooit in die situatie heb bevonden”, merkt Nina op.

Nina ziet een rol weggelegd voor het open jeugdwerk én voor lokale besturen. De doelgroep in het onderzoek van Caritas komt overeen met het publiek van jeugdhuizen en jeugdwerkingen in Vlaanderen. De problematiek is ook aanwezig in het open jeugdwerk, maar is vaak nog onzichtbaar. Jeugdhuizen en jeugdwerkingen zouden een ontmoetingsplaats moeten zijn waar jongeren samen kunnen komen en kunnen ontspannen. “De leuke activiteiten, gemoedelijke sfeer en vaak arbitraire prijzen zorgen er zeker en vast voor dat een jeugdhuis toegankelijk is. Door het probleem van menstruatiearmoede aan te vechten, wordt het laagdrempelige karakter enkel nog meer bekrachtigd.”

Jeugdhuis Den Bokal wil met dit probleem aan de slag gaan, maar Nina vindt ook dat we de verantwoordelijkheid voor de bestrijding van zo’n grootschalig probleem niet enkel op jongeren mogen afschuiven. “Menstruatiearmoede gaat iedereen aan en verdient daarom ook de nodige aandacht om actie te ondernemen.” Daarom is ze zelf samen met collega’s van de sociale dienst op zoek gegaan naar wat ze als lokaal bestuur kunnen bieden en welke andere (lokale) organisaties ook een rol kunnen opnemen. Met de verschillende Huizen van het Kind van de eerstelijnszone AMALO (Asse, Merchtem, Affligem, Liedekerke en Opwijk) hebben ze al een brainstorm gehouden over hoe zij hun steentje kunnen bijdragen.

Menstruatiearmoede gaat iedereen aan en verdient daarom ook de nodige aandacht om actie te ondernemen.

Den Bokal zet in op een mechanische automaat met jetons. De automaat biedt twee soorten producten aan: tampons en maandverbanden. In enkele scholen in Vlaanderen lopen gelijkaardige projecten met automaten of kastjes, waaruit blijkt dat er van vandalisme weinig te merken is. De automaten werken niet op elektriciteit of batterijen, wat ze vrij duurzaam maakt. Bovendien zijn elektrische automaten vaak complexer om te onderhouden. Den Bokal wil de automaat ook visueel aantrekkelijker maken met stickers, niet alleen omwille van esthetische redenen, maar ook als een uitgelezen kans om taboes te doorprikken, menstruatiearmoede aan te kaarten en meer informatie aan te bieden.

Hoewel andere projecten aantonen dat er geen misbruik wordt gemaakt van de automaten of de producten, is het jeugdhuis van Liedekerke toch voorstander van een systeem met jetons. Het positieve van de jetons is dat ze ook kunnen ingeschakeld worden om een netwerk verder uit te breiden en menstruatiearmoede verder dan de grenzen van het jeugdhuis aan te pakken, door bijvoorbeeld jetons te geven aan het OCMW, apothekers, huisartsen, ...

Den Bokal wil het slagen van het project niet laten afhangen van de financiële middelen die ze dat jaar ter beschikking hebben, wel van hun engagement. Er zijn alternatieve manieren om deze producten gratis te verkrijgen, zoals inzamelacties organiseren of op zoek gaan naar een (vrouwen)organisatie die dergelijke acties al organiseert. Soms geven winkels deze producten ook weg, gewoon omdat de verpakking een beetje beschadigd is.

Door een automaat en de verschillende manieren om (gratis) menstruatieproducten te verkrijgen, beperkt het werk van het jeugdhuis voor dit project zich tot het aanvullen van de automaat. “Een taakje waar de vrijwilligers van JH Den Bokal zich graag voor engageren en waar ik als coördinator jeugd alleen maar trots op kan zijn!”

Wil jij ook met jouw jeugdwerking strijden tegen menstruatiearmoede? Hier zijn al enkele stappen die je zelf kan ondernemen:

  1. Organiseer een inzamelactie (of contacteer organisaties die dat al doen). Om aan de producten te geraken, kan het handig zijn om deze in te zamelen. Maak van je open jeugdwerking een inzamelpunt waar mensen de producten kunnen doneren. Daarnaast kan je ook organisaties contacteren die dit al doen en kijken of er een mogelijkheid is tot samenwerking.
  2. Voorzie een plek waar de jongeren makkelijk aan de producten kunnen geraken. In een doosje bij de wc’s, een metalen bak bij de wastafel, … Zolang het bereikbaar is!
  3. Informeer de jongeren dat er producten beschikbaar zijn. Dit kan je doen aan de hand van een boodschap die je ophangt in de wc’s. Laat ze weten dat er maandverbanden/tampons zijn voor degenen die het nodig hebben.
  4. Moedig het lokale bestuur aan om ook mee te strijden tegen menstruatiearmoede. De verantwoordelijkheid om zo’n probleem aanpakken ligt zeker niet alleen bij jullie. Laat het lokaal bestuur weten dat jullie daar van wakker liggen en ook actie willen zien vanuit het bestuur.
Good to know

De Menstrubox van Joetz is een interactief en een educatief spel waarbij de spelers (jongeren tussen tien en veertien jaar) aan de hand van vragen en opdrachten de volledige menstruatiecyclus doorlopen en meer te weten komen over menstruatie, menstruatieschaamte en menstruatiearmoede. Door het spel kan je het taboe rond maandstonden en menstruatiearmoede doorbreken.

Open jeugdwerkingen kunnen het spel Menstrubox en zakjes menstruatiemateriaal gratis aanvragen. Menstruerende jongeren kunnen dan op een laagdrempelige manier de zakjes met materialen bekomen.

Menstrubox of materiaal aanvragen via Joetz? Klik hier.

Meer informatie nodig rond menstruatiearmoede?

Inzamelpunten:

Neem contact op:

De Wittestraat 2, 2600 Berchem

Bereikbaar op ma-vrij van 10-16u

Neem contact op