Uittreksel strafregister voor vrijwilligers in het jeugdwerk

Op deze moment is het al zo dat beroepskrachten in het open jeugdwerk een uittreksel uit het strafregister (voorheen genoemde 'attest voor goed gedrag en zeden') moeten voorleggen. Vrijwilligers in het open jeugdwerk waren tot nu expliciet vrijgesteld.

Die uitzondering verdwijnt. Vanaf 1 januari 2027 moeten bepaalde vrijwilligers vanaf 20 jaar in het jeugdwerk een ‘Uittreksel uit het strafregister’ (model 596.2) voorleggen. Dat geldt voor:

• Alle beroepskrachten
• Alle vrijwilligers vanaf 20 jaar
• Die werken met minderjarigen

Minderjarigen en vrijwilligers jonger dan 20 jaar blijven vrijgesteld. Zij moeten geen uittreksel voorleggen.

Daarnaast bepaalt het besluit dat werkingen dit om de drie jaar opnieuw moeten opvragen.

Je bent als werking verplicht om voor alle vrijwilligers die aan de voorwaarden voldoen, een uittreksel model 596.2 op te vragen, te controleren en beoordelen. 

• Opvragen: het opvragen en controleren van het uittreksel is een resultaatsverbintenis. Dat wil zeggen dat je als organisatie verplicht bent om het uittreksel uit het strafregister op te vragen en een controle door te voeren.
• Beoordeling: De beoordeling van het uittreksel strafregister is een inspanningsverbintenis, waarbij de organisatie naar beste vermogen een beoordeling en beslissing maakt. Het uittreksel moet niet blanco zijn. Als er een vermelding op het uittreksel staat, moet je wel een beoordeling doen. 

Je moet dus vooral kunnen aantonen dat jet het uittreksel hebt opgevraagd, gecontroleerd en beoordeeld. 

Het uittreksel strafregister moet worden opgevraagd vanaf 1 januari 2027. In tussentijd kan je organisatie zich reeds voorbereiden op deze maatregel. We hebben nog niet alle informatie, dus we weten dat het niet evident is om je voor te bereiden. Je kan wel met je organisatie starten aan de voorbereiding van deze punten:

• Denk na over wie deze maatregel binnen jullie organisatie zal opvolgen. 
• Voorzie een veilige manier om uittreksels te ontvangen: vermijd e‑mail. Kies voor een veilige digitale oplossing of controleer het document rechtstreeks op het toestel van de vrijwilliger.
• Als je het dan toch zelf wil opvragen als organisatie, bewaar het uittreksel dan nooit. Het uittreksel mag niet worden opgeslagen in mappen, mailboxen, gedeelde drives of back-ups. Na controle moet het document onmiddellijk verwijderd worden. 
• Zorg ervoor dat zo weinig mogelijk mensen het uittreksel te zien krijgen. Organisaties bekijken best zelf welke rolverdeling haalbaar is, maar het principe blijft: beperk de toegang van gevoelige informatie tot de strikt noodzakelijke personen.

Hoe moet je het dan wel aanpakken? 

• Je kan het best werken met een logboek: hierin noteer je uitsluitend de naam en datum van registratie. Je bewaart geen kopie van het uittreksel of geen details over eventuele vermeldingen.
• Spreek duidelijke deadlines af met vrijwilligers en medewerkers: Een uittreksel strafregister mag maximaal 1 maand oud zijn op het moment van controle. Controleer dat zeker.

Sinds begin 2026 werkt Formaat samen met De Ambrassade en de brede jeugdsector aan duidelijke informatie, richtlijnen en ondersteunende tools. 

Op de website van De Ambrassade is nu al super veel informatie te vinden. Je vindt er ook de link naar drie gratis webinars waar je een heldere uitleg krijgt.

Belangrijk om te benadrukken: Deze verplichting gaat in op 1 januari 2027.

Da's nog even, maar ook niet super lang.

We merken dat deze beslissing veel vragen oproept, ook over de praktische haalbaarheid voor het open jeugdwerk en lokale besturen. Deze signalen nemen we mee zeker mee!

Heb je nu al vragen of bedenkingen vanuit jouw werking? Laat het ons weten.