Zie 't ons doen

Jongeren hebben een plek nodig waar ze iets nieuws kunnen uitproberen, zonder druk en zonder dat het meteen perfect moet zijn. Zo'n plek komt er niet vanzelf. Wachten tot jongeren zelf binnenstappen werkt niet. Ga naar buiten en zoek nieuwe groepen op, bijvoorbeeld met een foodtruck of een picknick in de buurt. Wie naar jongeren toe gaat, legt makkelijker contact dan wie alleen op de eigen plek rekent. Een veilige plek maak je bovendien samen: zorg voor elkaar is een taak van iedereen, niet alleen van de jeugdwerkers.

Activiteiten zijn belangrijk, maar ze maken nog geen groep. Verbinding groeit door er regelmatig te zijn, samen te eten, informeel bij te praten en zo stap voor stap vertrouwen op te bouwen. Dat gaat traag en vraagt tijd en volgehouden inzet. Ook muziek, jongerencultuur en lokaal talent brengen jongeren samen. Geef jonge artiesten uit de buurt een kans, ook als dat niet de makkelijkste keuze is.

Jeugdwerk vertrekt het best vanuit de leefwereld, behoeften en interesses van jongeren. Niet vanuit bestaande structuren of een vooraf vastgelegd aanbod. JOP-onderzoek toont dat de gemiddelde deelnemer niet de gemiddelde jongere is. Ga dus waar jongeren zijn en bouw rond wat ze zoeken: vrienden, mentale ontspanning, iets doen waar ze goed in zijn. Geef jongeren eigenaarschap en laat ruimte voor initiatieven die spontaan ontstaan. Plannen die jongeren zelf dragen werken beter dan kant-en-klare programma's. Tegelijk mag je eigenaarschap strategisch richten: niet alles hoeft voor iedereen open te zijn. Community is geen vertrekpunt, het is een gevolg: van een gedeelde visie en gedeeld engagement.

Daarmee verdwijnt de jeugdwerker niet naar de achtergrond. Integendeel. De jeugdwerker creëert veiligheid, maakt machtsdynamieken zichtbaar en verwelkomt nieuwe jongeren actief. Hij ondersteunt kwetsbare jongeren en draagt verantwoordelijkheid geleidelijk over. Hij begeleidt participatie zonder in tokenisme te vervallen. Community building betekent niet alles aan jongeren overlaten, maar bewust faciliteren.

Een plek voor alle jongeren bestaat niet. Elke werking maakt keuzes over wie ze wel en niet bereikt. Niet de voordeur bepaalt wie zich welkom voelt, maar de sfeer en de gewoontes binnen. Dat iedereen erbij hoort, gebeurt niet vanzelf. Een goed onthaal en samenwerken met partners helpen om meer jongeren te bereiken. Soms kies je bewust voor een open groep, soms net voor een meer gesloten groep. Open jeugdwerk is een plek waar jongeren leren samenleven met verschillen. Belangrijk is vooral: doe wat je zegt. Wat je naar buiten brengt over wie je bent en hoe veilig je plek is, moet kloppen met wat jongeren binnen ervaren.

Het engagement van jongeren loopt niet altijd in een rechte lijn. Daarom verschuift de taal: van vrijwilligerswerk naar vrijwillig engagement. Engagement gaat over zin hebben en iets van jezelf maken, terwijl werk eerder doet denken aan plicht en loon. Jongeren blijven langer betrokken als ze zelf mogen kiezen, ergens bij horen en voelen dat ze iets kunnen. De grootste stap is de eerste. Een vast aanspreekpunt, een buddy of een kennismakingsgesprek maakt die stap kleiner. Daarna groeien jongeren vaak vanzelf door, bijvoorbeeld van helpen achter de bar naar verantwoordelijke. Toon ook waardering, op verschillende manieren: met iets tastbaars, door dingen samen te doen en met vaste momenten zoals een jaarlijkse bbq of een weekend.